De verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp'ers is geen verre toekomst meer. In maart 2026 stuurde het kabinet het wetsvoorstel Wet BAZ naar de Tweede Kamer, en de politieke urgentie is groter dan bij eerdere pogingen: er staat €600 miljoen aan Europees herstelfondsgeld op het spel als het voorstel niet voor 31 augustus 2026 is aangenomen. Voor zzp'ers betekent dit dat ze nu serieus moeten nadenken over wat er op hen afkomt.
Wat is de Wet BAZ?
De Wet Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen regelt dat alle ondernemers die winst uit onderneming opgeven, verplicht verzekerd zijn tegen langdurige arbeidsongeschiktheid. Voor ruim een miljoen zzp'ers in Nederland is dit een wezenlijke verandering. Tot nu toe moest je zelf een AOV regelen, en een aanzienlijk deel van de zelfstandigen heeft dat simpelweg nagelaten - soms bewust, soms door de hoge premies.
De wet richt zich op ondernemers die voor de inkomstenbelasting winst uit onderneming boeken. DGA's, resultaatgenieters (ROW) en werkende partners vallen buiten de regeling. Ben je gewoon zzp'er of eenmanszaak? Dan geldt dit voor jou.
Hoe werkt de verzekering in de praktijk?
De BAZ kent twee sporen: een publiek stelsel via het UWV, en een privaat alternatief voor wie een eigen verzekering prefereert. Bij het publieke spoor sluit het UWV je automatisch in. Na een wachttijd van circa twaalf maanden ontvang je een uitkering van 70% van je eerder verdiende inkomen, met een maximum van het wettelijk minimumloon. Verdien je meer dan dat, dan compenseert de publieke BAZ je inkomensverlies dus maar gedeeltelijk.
Die twaalf maanden wachttijd is een belangrijk detail. Bij ziekte of letsel moet je een heel jaar zelf de kost verdienen voordat je aanspraak kunt maken op de uitkering. Een financiële buffer of een kortlopende aanvullende verzekering blijft daarmee verstandig, ook als de Wet BAZ er straks is.
Ben je zzp'er en heb je nu al een AOV, dan kun je voor het private spoor kiezen. Daarvoor geldt overgangsrecht: wie vóór de peildatum een goedgekeurde private polis heeft, hoeft de publieke BAZ-premie niet te betalen.
Wat betaal je straks aan premie?
De premie bedraagt circa 5,4% van je winst. Op een winst van €50.000 is dat €2.700 per jaar, ofwel ruim €225 per maand. Bij een winst van €80.000 betaal je al €4.320 per jaar.
Vergelijk dat met een reguliere private AOV, die snel €200 tot €500 per maand kost voor een fatsoenlijke dekking. De publieke BAZ is goedkoper, maar dekt minder: de uitkering gaat nooit boven het minimumloon uit. Wie meer verdient dan dat, heeft bij de publieke variant een gat in zijn inkomensbescherming.
Voor je financiële planning als zzp'er is dit een kostenpost die je mee moet nemen in je uurtarief. Lees ook hoe je als zzp'er je uurtarief correct berekent met alle verplichte lasten erin verwerkt.
Waarom het kabinet nu haast heeft
Eerder liep de verplichte AOV vast in politieke discussies over uitvoerbaarheid en premiedruk. Dit keer werkt een externe deadline als stok achter de deur: de Wet BAZ is onderdeel van de Nederlandse afspraken voor het Europees coronaherstelfonds (RRF). Als het wetsvoorstel niet voor 31 augustus 2026 aangenomen is, verspeelt Nederland €600 miljoen aan EU-subsidie. De Tweede Kamer behandelt het voorstel dan ook met meer spoed dan gebruikelijk bij sociale wetgeving.
Op 7 april 2026 nam de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid het wetsvoorstel in reguliere behandeling. Het parlementaire traject loopt, maar of de stemming voor de EU-deadline plaatsvindt is nog niet zeker.
Overgangsrecht en de peildatum
Wie nu al een private AOV heeft, hoeft bij inwerkingtreding van de BAZ de publieke premie niet te betalen. Daarvoor geldt overgangsrecht: je polis moet minimaal voldoen aan de eisen die de BAZ stelt. De overheid publiceert daarvoor een keuringslijst.
De exacte peildatum is nog niet vastgesteld, maar die volgt zodra het wetsvoorstel door de Kamer is. Op het moment dat de datum bekend is, heb je weinig tijd meer om een private polis af te sluiten die vóór die datum ingaat. Wie nu al nadenkt over een AOV, loopt dus voor op de troepen.
Een bijkomend voordeel: verzekeraars hanteren gezondheidsverklaringen bij AOV-aanvragen. Hoe ouder je bent of hoe meer aandoeningen je hebt, hoe hoger de premie of hoe kleiner de kans op acceptatie. Bij de publieke BAZ geldt geen medische selectie. Wie met bestaande klachten moeite heeft een private polis te krijgen, is beter af in het publieke stelsel.
Wat je nu concreet kunt doen
Je hoeft het niet af te wachten. Dit zijn de meest zinvolle stappen die je nu al kunt zetten:
- Controleer of je al een AOV hebt. Zo niet: bij ziekte of letsel sta je volledig bloot aan inkomensverlies, en je loopt het overgangsrecht mis.
- Vergelijk private AOV's via een onafhankelijk adviseur. Kies iemand die niet gebonden is aan één aanbieder; de premies en voorwaarden variëren sterk.
- Bouw de premie in je uurtarief. Of het straks publiek of privaat is, de kostenpost is reëel. Pas je tarief aan voordat het te laat is. Zeker als je bedenkt hoeveel andere lasten er dit jaar al bij zijn gekomen: de zelfstandigenaftrek is in 2026 fors gedaald en ook dat kost je netto-inkomen.
- Houd officiële berichtgeving in de gaten. De Rijksoverheid publiceert alle kamerstukken over de Wet BAZ; zodra de peildatum bekend is, wil je dat weten.
De keuze die zzp'ers nu moeten maken
Voor veel zelfstandigen is de Wet BAZ een welkome aanvulling: eindelijk een collectief vangnet. Maar voor wie al een private AOV heeft, of voor wie fors meer verdient dan het minimumloon, is het even rekenen. De publieke uitkering dekt tot het minimumloon, de private polis kan je volledige inkomen beschermen, maar kost meer en vereist medische acceptatie.
Neem dat rekensommetje op tijd: vergelijk de publieke BAZ-premie met wat een private polis kost voor jouw situatie. Je hoeft de keuze niet nu te maken, maar zodra de peildatum bekend is, heb je weinig speelruimte meer. Wie wacht tot het nieuws uitbarst, zit achteraan in de rij bij verzekeraars die overspoeld worden met aanvragen.