Persoonlijke Ontwikkeling

Perfectionisme kost je als zzp'er meer dan het oplevert

· 5 min leestijd

Je stuurt de offerte nog niet. Je wilt eerst nog één keer de tekst nalezen, het logo twee pixels opschuiven, een alinea herschrijven die niemand zal missen. Drie uur later verstuur je hem alsnog, met dezelfde inhoud als de eerste versie. Als dit bekend klinkt, ben je niet nauwkeurig. Je bent perfectionistisch, en dat kost je als zzp'er meer dan het je oplevert.

Perfectionisme voelt als een kwaliteit. Je noemt het zelf misschien "hoge standaarden" in een sollicitatiegesprek. Maar onderzoek naar perfectionisme op de werkvloer laat een ander beeld zien, en dat beeld is relevant voor iedereen die zonder manager of collega's werkt.

Wat onderzoek zegt over perfectionisme op het werk

Onderzoekers van de Warrington College of Business aan de University of Florida brachten in 2018 tientallen jaren aan onderzoek samen in een meta-analyse in het Journal of Applied Psychology. Brian Swider, destijds assistant professor management aan de UF, werkte samen met collega's van Georgia Tech en Miami University. Hun conclusie: perfectionisme hangt consistent samen met meer burn-out, stress, angst en depressieve klachten. Tegelijk vonden ze geen bewijs dat perfectionisme tot betere prestaties leidt.

Swider verwoordde het zo in een nieuwsbericht van de universiteit: perfectionistische neigingen kunnen het welzijn van mensen flink schaden, zeker op het werk. Perfectionisme ging wel samen met meer motivatie, meer betrokkenheid en meer gewerkte uren, maar die extra inzet vertaalde zich niet in betere resultaten. Je werkt dus harder voor hetzelfde resultaat, en dat is precies de valkuil voor zzp'ers die zelf bepalen wanneer iets "klaar" is.

Twee soorten perfectionisme, en jij bent waarschijnlijk de tweede

De onderzoekers maken onderscheid tussen twee varianten. De eerste groep stelt zichzelf torenhoge standaarden en wil die nooit naar beneden bijstellen, ook niet als "goed genoeg" voldoende zou zijn. De tweede groep gaat ervan uit dat anderen perfectie van hen verwachten, en werkt vanuit angst om die verwachting niet te halen.

Als zzp'er herken je waarschijnlijk vooral de tweede vorm. Je vermoedt dat de klant feilloos werk verwacht, terwijl die klant vaak alleen op tijd en duidelijk antwoord zit te wachten. Dat verschil tussen wat je dénkt dat nodig is en wat écht nodig is, is waar je tijd verdwijnt. Hetzelfde patroon speelt bij de mentale uitval die veel zzp'ers als hun grootste risico noemen: niet de hoeveelheid werk, maar de druk die je jezelf oplegt, is vaak de echte oorzaak.

Waarom bijna klaar meer tijd kost dan klaar

Een offerte die binnen een uur de deur uit kan, ligt bij een perfectionist een hele middag op de plank. Niet omdat er fouten in staan, maar omdat er altijd nog iets te verbeteren is. Dat is het probleem met perfectionisme als werkwijze: er is geen natuurlijk eindpunt. Je bepaalt zelf wanneer iets goed genoeg is, en als die grens steeds verschuift, blijft de klok doortikken.

Dat raakt direct aan hoe je je tijd indeelt. Wie worstelt met tijdmanagement als ondernemer heeft vaak niet te weinig uren, maar besteedt te veel uren aan taken die al klaar waren. Een factuur die je drie keer controleert op een typefout kost evenveel aandacht als een nieuwe klant werven, maar levert niets op.

Zo herken je het patroon in je eigen werkweek

  • Je stelt een taak uit omdat je nog niet "er helemaal klaar voor" bent, terwijl de deadline al dichtbij is.
  • Je herschrijft een mail of post meerdere keren zonder dat de boodschap verandert.
  • Je vraagt zelden om feedback, omdat je bang bent dat die iets afkeurt wat je al had kunnen aanpassen.
  • Je vergelijkt je eigen werk met het beste wat je ooit hebt gemaakt, in plaats van met wat de klus nu vraagt.

Herken je twee of meer punten, dan loop je niet achter op kennis of kunde. Je loopt achter op een gewoonte die je zelf in stand houdt. Dat klinkt confronterend, maar het is ook goed nieuws: een gewoonte kun je afleren.

Opvallend genoeg zijn het vaak de meest gedreven zzp'ers die het hardst in dit patroon zitten. Juist omdat je voor jezelf werkt en niemand over je schouder meekijkt, leg je de lat zelf net iets hoger dan nodig is. Een opdrachtgever met een vast team heeft een leidinggevende die een project op een gegeven moment gewoon afrondt. Als zzp'er mis je die ingebouwde grens, dus moet je die zelf inbouwen.

Dit is wat je morgen anders doet

Begin klein. Stel voor elke taak vooraf vast wat "klaar" betekent, bijvoorbeeld drie bullet points en een duidelijke call-to-action voor een social media post, in plaats van "het beste bericht dat ik kan schrijven". Zet daarna een timer. Niet om jezelf te dwingen slordig te werken, maar om een natuurlijk eindpunt te creëren waar je anders zelf geen grens aan stelt.

Vraag jezelf bij twijfel één ding af: wat verandert er voor de klant als ik dit nu verstuur in plaats van over een uur? Vaak is het antwoord: niets. Dan is het tijd om op verzenden te klikken. Dit soort kleine beslissingen bepalen uiteindelijk ook hoe gemotiveerd je blijft als ondernemer, want niets voelt zo zwaar als een takenlijst die nooit leeg raakt omdat je zelf de lat blijft verhogen.

D
Geschreven door Daria Novak Business schrijver

Daria verhuisde vanuit Warschau naar Nederland en startte hier haar eigen HR-consultancy. Die ervaring als nieuwkomer in de Nederlandse zakenwereld gaf haar een uniek perspectief op hoe bedrijven omgaan met mensen, cultuur en diversiteit. Ze schrijft over klanten, netwerken en de menselijke kant van ondernemen met de nuance van iemand die twee zakenculturen van binnenuit kent. Haar advies is genuanceerd, empathisch en praktisch: precies wat je nodig hebt als je een team bouwt dat groter is dan jezelf.